Zofia Rączka
Biografia
Urodziła się w 1927 roku w Lesznie koło Kutna, jako córka Leona Rączki i Genowefy Pawlus. Szkołę podstawową kończyła w Kutnie. Podczas okupacji pracowała jako robotnica rolna i kontynuowała naukę w tajnych kompletach; w 1939 zdała egzamin wstępny do gimnazjum w Łęczycy.
W 1946 ukończyła Liceum Ogólnokształcące im. M. Kopernika w Żywcu. W tym samym roku podjęła pracę nauczycielki (od maja 1946 do 31 sierpnia 1947). Studiowała (1947–1951) historię na Uniwersytecie Jagiellońskim. Po studiach pracowała w służbie archiwalnej 35 lat w Będzinie i w Żywcu 25 lat, do 1986 r.
Działalność w Towarzystwie Miłośników Ziemi Żywieckiej rozpoczęła w 1960. W TMZŻ pełniła funkcję sekretarza oraz członka kolegium redakcyjnego Karty Groni. Od 1990 była redaktorem naczelnym. W latach 1965–1973 była członkiem prezydium MRN w Żywcu oraz członkiem komisji kultury. Uczestniczyła w pracach Społecznego Komitetu Odbudowy Parku i Zamku Żywieckiego, była członkiem Rady Muzealnej.
Także działała w Akcji Katolickiej, w parafii pw. św. Floriana w Żywcu. Rejestrowała polonika w archiwach Paryża, Brukseli, Madrytu. Charakteryzowała ją pasja badawcza i duża wiedza o regionie oraz pasja malarska (malarstwo nieprofesjonalne), a także poezja.
Należała do ludzi skromnych, nie narzucających się, ale chętnie udzielała pomocy merytorycznej – zwłaszcza w sprawach historii, kultury, tradycji regionu żywieckiego. Publikowała m.in. w pismach: Karty Groni, Gronie, Archeion, Zaranie Śląskie, Małopolskie Studia Historyczne, Gazeta Żywiecka czy Nad Sołą i Koszarawą. Była Członkiem Honorowym TMZŻ.
Zmarła 22 października 2010 w Żywcu. Została pochowana na cmentarzu parafii św. Floriana na Zabłociu.
Jej imieniem nazwano rondo na skrzyżowaniu ulic Armii Krajowej, Browarnej i Wyzwolenia w Żywcu.